Cukrzyca typu 1 i 2 – czym się różnią i jakie są przyczyny ich występowania? Choć obie choroby łączy zbyt wysokie stężenie glukozy we krwi, przewlekły charakter oraz ryzyko wystąpienia powikłań, inne są powody, przez które rozwija się schorzenie. Przeczytaj kilka podstawowych informacji na temat dwóch głównych typów cukrzycy.

Cukrzyca insulinozależna, czyli cukrzyca typu 1

Ten typ cukrzycy występuje znacznie rzadziej i rozwija się w młodym wieku, zazwyczaj między 10. a 14. rokiem życia. W jej przebiegu organizm chorego produkuje autoprzeciwciała, które następnie niszczą komórki beta wysp trzustkowych, odpowiedzialnych za produkcję insuliny – hormonu, który odgrywa bardzo ważną rolę w regulacji stężenia cukru we krwi. Kiedy zaś trzustka nie produkuje insuliny, rezultatem jest hiperglikemia – krew jest przesycona glukozą. Bez insuliny glukoza nie jest jednak w stanie przedostać się do komórek, aby dostarczyć im energii. (1,2)

Objawy cukrzycy insulinozależnej pojawiają się w bardzo krótkim czasie, zazwyczaj 4-12 tygodni. Należą do nich: wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu, spadek masy ciała (organizm potrzebuje energii, dlatego czerpie ją z mięśni i tkanki tłuszczowej), senność, osłabienie, obniżona odporność. Pojawienie się tych symptomów oraz wynik badania na poziom glukozy we krwi przekraczający normę – to podstawy do zdiagnozowania cukrzycy insulinozależnej. (1)

Leczenie choroby polega głównie na podawaniu insuliny. Dieta dla cukrzyków insulinozależnych polega na liczeniu tzw. wymienników węglowodanowych, białkowych, tłuszczowych lub białkowo-tłuszczowych (w zależności od tego, czy pacjent korzysta z pompy insulinowej czy tzw. penów, służących do jej wstrzykiwania). W przypadku wstrzyknięć konieczne jest liczenie tylko wymienników węglowodanowych – jeden wymiennik (1WW) opowiada 10 gramom węglowodanów przyswajalnych w danym produkcie. Choć ciągła konieczność liczenia jest żmudna, z czasem można nauczyć się określać, ile węglowodanów zawiera dany artykuł spożywczy. Uzupełnieniem diety powinna być aktywność fizyczna – spacery, pływanie, jazda na rowerze. Diabetyk nie powinien natomiast ćwiczyć na siłowni. (1)

Cukrzyca insulinoniezależna, czyli cukrzyca typu 2

Ten typ cukrzycy polega albo na zaburzeniach w produkcji i/lub wydzielaniu insuliny (wówczas mamy do czynienia z przyczyną genetyczną), albo na insulinooporności (stan, w którym organizm nie potrafi właściwie wykorzystać insuliny) – czynnikiem sprawczym jest w tym wypadku otyłość. Cukrzyca insulinoniezależna daje objawy, które w przeciwieństwie do cukrzycy typu 1 rozwijają się stopniowo. Diabetyk zaczyna odczuwać większe pragnienie i potrzebę częstszego oddawania moczu, większy apetyt, ale jednocześnie spadek masy ciała. Oprócz tego może wystąpić zmęczenie i osłabienie, zaburzenia widzenia, częste infekcje i trudno gojące się rany. W niektórych przypadkach na skórze pojawiają się ciemne plamy. (3,4)

Kiedy w grę wchodzi cukrzyca insulinoniezależna, dieta odgrywa bardzo istotną rolę. Diabetyk musi pozbyć się nadwagi, dlatego konieczna jest redukcja przyjmowanych kalorii. Ważne jest jedzenie regularnych posiłków oraz eliminacja niezdrowych przekąsek – głównie słodyczy, ale też chipsów, paluszków, krakersów, fast-foodów. Często bogatym źródłem kalorii są także napoje, których błędnie nie wliczamy w bilans, tymczasem soki, nektary, wody smakowe, napoje gazowane dostarczają bardzo dużych ilości cukru. Dodatkowo dietę trzeba uzupełnić o aktywność fizyczną. (3)

Leczenie cukrzycy insulinoniezależnej metforminą czy insuliną zależy od poziomu glikemii, jednak nawet w przypadku ich podawania chory musi zatroszczyć się o zdrowy jadłospis i polubić czynny wypoczynek. (3)

Cukrzyca a cholesterol

Warto wspomnieć, że u osób z cukrzycą insulinoniezależną częściej występuje podwyższone stężenie cholesterolu we krwi. W przypadku cukrzycy typu 1 hipercholesterolemia dotyczy 10% chorych, w przypadku cukrzycy typu 2 – aż 60-80%. Źle kontrolowana cukrzyca może skutkować zarówno podwyższeniem cholesterolu całkowitego, jak i „złej” frakcji LDL, natomiast obniżeniem stężenia „dobrego” cholesterolu HDL. Taka sytuacja może prowadzić do narastania blaszki miażdżycowej. (5)

W przypadku diabetyków ryzyko powikłań kardiologicznych jest wyższe, niż u osób zdrowych, dlatego rozsądnie jest regularnie badać stężenie trójglicerydów i cholesterolu we krwi. Gdy natomiast wyniki są niepokojące, wówczas ratunkiem może okazać się lekka dieta i sięganie po produkty pomocne w redukowaniu poziomu cholesterolu, takie jak Benecol® ze stanolami roślinnymi.

Oba typy cukrzycy są uciążliwe i wymagają podporządkowania chorobie całego życia. Jednak prawidłowo kontrolowana cukrzyca, stosowanie się do zaleceń lekarza i dietetyka, dają szansę na normalne funkcjonowanie i zredukowanie ryzyka komplikacji.

 Źródła:

  1. Katra B. Cukrzyca typu 1. http://www.mp.pl/cukrzyca/cukrzyca/typ1/65948,cukrzyca-typu-1 Data dostępu: 25.01.2017
  2. Hormon insulina. http://cukrzycapolska.pl/cialo-i-cukrzyca/insulina-hormon/ Data dostępu: 25.01.2017
  3. Katra B. Cukrzyca typu 2. http://www.mp.pl/cukrzyca/cukrzyca/typ2/65891,cukrzyca-typu-2 Data dostępu: 25.01.2017
  4. Type 2 diabetes. Symptoms. http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/type-2-diabetes/symptoms-causes/dxc-20169861 Data dostępu: 25.01.2017
  5. Wysoki cholesterol i cukrzyca. http://cukrzycapolska.pl/choroby-powiazane/wysoki-cholesterol/ Data dostępu: 25.01.2017