Bóle kręgosłupa są jedną z najbardziej powszechnych dolegliwości, z jakimi borykamy się na co dzień. Istnieją jednak różne sposoby na ich zwalczenie lub przynajmniej złagodzenie. Jednym z nich jest metoda McKenziego. Nie jest to typowy zestaw ćwiczeń, kierowany ogólnie do wszystkich cierpiących z powodu bólu, bo polega na indywidualnym dobraniu programu dla danego pacjenta. Na czym polega skuteczność ćwiczeń McKenziego?

Ćwiczenia McKenziego na kręgosłup – kilka wstępnych informacji

Metodę stworzył w latach 50-tych nowozelandzki fizjoterapeuta Robin McKenzie. W trakcie wielu lat praktyki zawodowej interesował się głównie problemem bólów kręgosłupa, w szczególności odcinka lędźwiowego. Szybko zauważył, że u pacjentów borykających się z określonymi dolegliwościami, ulgę przynosi wykonywanie konkretnych ruchów albo przyjęcie statycznych pozycji ciała. (1,2) Jeśli kiedykolwiek zdarzyło Ci się spotkać z instrukcjami dotyczącymi ćwiczeń metodą McKenziego, być może zaskoczyła Cię prostota zalecanych przez niego ruchów i pozycji. Kluczem jest tutaj bowiem rozluźnienie mięśni oraz przyjęcie postaw, które przynoszą ulgę w bólu.

Przykładowe ćwiczenia według metody McKenziego, to (1):

  • leżenie na brzuchu z rękoma wzdłuż ciała, wykonywanie w tej pozycji głębokich oddechów i rozluźnienie mięśni dolnej części pleców, bioder i nóg,
  • leżenie na brzuchu, podpierając się na łokciach (podobnie jak w ćwiczeniu powyżej, należy zaczerpnąć kilka głębokich oddechów i rozluźnić właściwe mięśnie),
  • leżenie na brzuchu z dłońmi opartymi na podłoże, na wysokości klatki piersiowej, a następnie powolne uniesienie górnej części ciała, przy jednoczesnym rozluźnieniu wskazanych mięś

Ćwiczenia proponowane w ramach metody McKenziego są więc bardzo powolne i wymagają skupienia, co zapewnia większe bezpieczeństwo niż wykonywanie dynamicznych ruchów.

Zestaw ćwiczeń pacjent może wykonywać samodzielnie w domu, jedynie w niektórych przypadkach konieczna jest pomoc terapeuty. (2)

Jak przebiega terapia metodą McKenziego?

Pierwszym krokiem jest właściwa diagnostyka. Z założenia bowiem ćwiczenia McKenziego mają zwalczać konkretną przyczynę, a nie tylko objawy. Ważne jest więc ustalenie, czy powodem bólu jest uszkodzony krążek międzykręgowy, czy może utrata elastyczności kręgosłupa (spowodowana głównie biernym trybem życia). Terapeuta na podstawie badania jest w stanie stwierdzić, jakie pozycje, ruchy czy sytuacje powodują ból, a następnie ustala, jak złagodzić dolegliwości. Uczy także pacjenta nie tylko jak prawidłowo wykonywać ćwiczenia na kręgosłup metodą McKenziego, ale też bezpiecznie wykonywać rutynowe czynności – podnosić ciężkie przedmioty, schylać się albo wstawać z łóżka. Ich nieprawidłowe wykonywanie może niepotrzebnie obciążać kręgosłup i sprawiać, że ból staje się jeszcze bardziej intensywny. (1,2,3)

Czy ten sposób walki z bólem naprawdę jest skuteczny? Możemy spotkać się z opinią, że metoda McKenziego działa najlepiej w przypadku ostrych epizodów bólu krzyża. Tymczasem dowody na ich skuteczność w leczeniu przewlekłego bólu są ograniczone. Mimo wszystko każdy, kto boryka się z tego typu dolegliwościami lub chce zapobiec im w przyszłości, powinien systematycznie praktykować ćwiczenia (dobrane przez specjalistę), gdyż pomagają walczyć z bólem, stabilizują kręgosłup, zmniejszają prawdopodobieństwo nawrotu dolegliwości, a także poprawiają ogólną wydolność fizyczną. (4)

Jakie jeszcze ćwiczenia są skuteczne w zapobieganiu bólom krzyża?

Ból kręgosłupa nie tylko nie pozwala się skupić, ale też ogranicza ogólną ruchomość. Dlatego lepiej mu zapobiegać na co dzień. Regularna aktywność fizyczna jest na to świetnym sposobem. Specjaliści zalecają codzienne spacery lub pływanie, które pomagają utrzymać formę bez obciążania kręgosłupa. Do programów ćwiczeniowych, które są skuteczne w łagodzeniu bólów oraz ich prewencji, należą natomiast joga i pilates, które przy braku przeciwwskazań ze strony ortopedy warto regularnie praktykować.

Źródła:

  1. Romano A. McKenzie Method. Physical Therapy Treatment for lower back pain. http://www.mccc.edu/~behrensb/documents/MckenizeMethodARomano.pdf. Data dostępu: 8.03.2018.
  2. Metoda McKenziego – wprowadzenie. http://www.mckenzie.pl/main/pacjenci/wprowadzenie.html. Data dostępu: 8.03.2018.
  3. Tuz A. Metoda McKenziego – charakterystyka. http://www.mckenzie.pl/main/pacjenci/ometodzie.html. Data dostępu: 8.03.2018.
  4. Istrati J. Kinezyterapia w leczeniu przewlekłych bólów krzyżhttps://www.mp.pl/bol/wytyczne/133140,kinezyterapia-w-leczeniu-przewleklych-bolow-krzyza. Data dostępu: 8.03.2018.
  5. Back pain prevention. https://www.healthdirect.gov.au/back-pain-prevention. Data dostępu: 8.03.2018.