Lecznicze i prozdrowotne właściwości czarnej porzeczki znane są od stuleci. Kiedyś sokiem z tych owoców leczono reumatyzm, wrzody i biegunki. Dziś medycyna również docenia terapeutyczny potencjał porzeczki, jednak zaleca się ją w nieco innych przypadkach. Pomocniczo stosuje się ją przy niedokrwistości, zaburzeniach gospodarki lipidowej, chorobach układu sercowo-naczyniowego, a nawet przy wypadaniu zębów. (1,3,4,5)

Cenny skład czarnych porzeczek

Owoce (a także liście) czarnej porzeczki to istna skarbnica witamin (zwłaszcza witaminy C), składników mineralnych (wapnia, żelaza, magnezu) i cennych związków przeciwutleniających, takich jak taniny, garbniki, fitoncydy. (1)

Owoce czarnej porzeczki zawierają szereg flawonoidów – antyoksydantów o silnej aktywności antywolnorodnikowej, które niwelują szkodliwy wpływ wolnych form tlenu na organizm. Zapobiegają zatem rozwojowi wielu schorzeń (również nowotworowych) oraz spowalniają procesy starzenia komórkowego.

Flawonoidy wspomagają także procesy detoksykacji, ponieważ mają zdolność tworzenia wiązań z metalami ciężkimi. Związki te pomagają ustabilizować gospodarkę lipidową, m.in. spowalniają progresję miażdżycy naczyń krwionośnych i zmniejszają stężenie cholesterolu w osoczu krwi. (2)

Osobom, które powinny kontrolować stężenie cholesterolu we krwi, zaleca się również smarowanie pieczywa produktami ze stanolami roślinnymi, które regulują gospodarkę lipidową organizmu – cenne związki zawiera np. Benecol® z oliwą z oliwek. (7)

Antyoksydanty i błonnik w czarnej porzeczce

Obecne w porzeczkach antocyjany wykazują aktywność antybakteryjną, zwłaszcza wobec bakterii E. coli; poza tym pomagają zadbać o narząd wzroku i zapobiegać chorobom oczu.

W ich składzie znajduje się też rutyna, która zwiększa przyswajalność witaminy C oraz działa protekcyjnie na naczynia krwionośne, m.in. uszczelnia i poprawia stan ich śródbłonka. Właściwości tej substancji wykorzystuje się np. w profilaktyce żylaków.

We wnętrzu czarnych porzeczek kryją się też kwasy fenolowe o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwgrzybiczym, przeciwzapalnym i przeciwzakrzepowym. Owoce zawierają również kwercetynę, która korzystnie wpływa na stan układu moczowego. (2,3)

Należy podkreślić, że czarne porzeczki należą do dobrych źródeł błonnika pokarmowego (w szczególności pektyn), który pomaga kontrolować stężenie trójglicerydów w osoczu i glukozy we krwi.

Błonnik rozpuszczalny w wodzie ulega degradacji bakteryjnej w jelicie grubym. To dobra pożywka dla korzystnych bakterii, które bytują w przewodzie pokarmowym. Dlatego włókno pokarmowe wspiera rozwój prawidłowej bakteryjnej flory jelit; wzmaga też gęstość treści pokarmowej i wydłuża pasaż jelitowy. (4)

Jakie witaminy zawiera czarna porzeczka?

Witamina C obecna w czarnych porzeczkach przyspiesza gojenie ran i zrastanie kości, ma właściwości bakteriobójcze, bakteriostatyczne oraz zapobiega niedokrwistości. Pełni też szereg ważnych ról w ludzkim organizmie, m.in. uczestniczy w procesach syntezy kolagenu i hormonów steroidowych, wspomaga prawidłowe wchłanianie niehemowego żelaza oraz metabolizm lipidów i kwasów żółciowych.

Działa również ochronnie w stosunku do witaminy E oraz wykazuje silną aktywność antywolnorodnikową, zapobiegając w ten sposób stresowi oksydacyjnemu i jego niebezpiecznym skutkom. (5)

W owocach czarnej porzeczki kryje się też wysoka dawka witaminy A, która wspomaga prawidłowe funkcjonowanie narządu wzroku, stanowi element profilaktyki wielu chorób oczu, wspomagająco stosuje się ją także w ich leczeniu.

Ponadto w składzie liści porzeczki znajdują się fitoncydy, garbniki i flawonoidy. Dzięki temu mają one właściwości przeciwzapalne, ściągające, przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze i przeciwzapalne.

Garbniki pomagają również leczyć dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, natomiast fitoncydy włącza się do profilaktyki chorób zapalnych nerek. (6)

Źródło:

  1. Medycyna Praktyczna, http://pediatria.mp.pl/lista/77283,sok-z-czarnej-porzeczki-a-stolec, data dostępu: 11.06.2017
  2. Politechnika Śląska, http://kbs.ise.polsl.pl/sknb/wp-content/uploads/Korzystny-wp%C5%82yw-cytrus%C3%B3w-na-funkcjonowanie-organizmu-flawonoidy.pdf, data dostępu: 11.06.2017
  3. Wolski T., Kalisz O., Gerkowicz M. et al. Rola i znaczenie antyoksydantów w medycynie ze szczególnym uwzględnieniem chorób oczu. Post Fitoter. 2007;2:82-90
  4. Medycyna Praktyczna, http://dieta.mp.pl/zasady/67301,blonnik, data dostępu: 11.06.2017
  5. Medycyna Praktyczna, http://dieta.mp.pl/zasady/63300,witamina-c, dostęp: 11.06.2017
  6. Medycyna Praktyczna, http://dieta.mp.pl/zasady/62900,witamina-a, data dostępu: 11.06.2017
  7. Medycyna Praktyczna, http://dieta.mp.pl/zasady/117035,cholesterol, data dostępu: 11.06.2017