Kwas solny w żołądku spełnia wiele ważnych funkcji, m.in. umożliwia trawienie białka i zapobiega rozwojowi drobnoustrojów. Choć to głównie nadkwaśność żołądka jest odpowiedzialna za problemy gastryczne, również niedobór kwasu solnego wiąże się niebezpiecznymi powikłaniami. Niestety, na podstawie objawów często trudno jest stwierdzić, czy w żołądku jest za mało, czy za dużo kwasu.

Nadkwasota żołądka – objawy i przyczyny

Stanowczo częściej słyszymy o problemie nadkwaśności żołądka (czyli nadprodukcji kwasu solnego) i związanych z nią problemów: zgagi, bólów brzucha, nudności, wymiotów.

Co ważne, zgaga (pieczenie za mostkiem) jest bardzo typowym objawem choroby refluksowej (GERD, czyli zarzucania treści żołądkowej do przełyku), którą bezwzględnie należy leczyć. Dlatego, jeśli odczuwasz nieprzyjemne pieczenie dosyć często, skonsultuj się ze specjalistą.

Przyczyny zgagi i nadkwasoty to przede wszystkim źle skomponowana dieta, oparta na tłustych i ciężkich potrawach (duże znaczenie ma też objętość posiłków, gdyż objadanie się sprzyja dolegliwościom gastrycznym).

Winne jest również sięganie po papierosy i alkohol, które pobudzają produkcję kwasu żołądkowego. Jeśli do tego dodać nadwagę i częsty stres, prawdopodobieństwo nadkwasoty wzrasta jeszcze bardziej.

Niedobór kwasu solnego – z czego może wynikać i jak się objawia?

Niedokwasota żołądka może objawiać się podobnie jak nadmiar kwasów. Choć wiele osób cierpiących z powodu refluksu jest przekonanych, że treść żołądkowa jest kwaśna, jej pH równie dobrze może być niedokwaśne.

Czy taki stan niesie ze sobą poważne powikłania? Tak, ponieważ m.in. zwiększa ryzyko infekcji i może prowadzić do anemii, gdyż niska kwasowość upośledza absorpcję m.in. żelaza, cynku i wapnia.

Czasami trudno jest określić przyczynę niedokwasoty, jednak wśród czynników ryzyka wymieniane są: palenie papierosów (zarówno bierne, jak i czynne), długotrwały stres, wiek, spożywanie przetworzonej, „śmieciowej” żywności, antybiotyki, silnie alkaliczna dieta  lub wegetarianizm.

W przypadku nadkwaśności soku żołądkowego możemy zastosować określoną dietę lub przyjmować leki (głównie inhibitory pompy protonowej lub blokery H2), dzięki czemu wydzielanie kwasu solnego jest ograniczone lub zahamowane. Niedokwasota jest natomiast rzadziej rozpoznawana i trudniej się z nią uporać (czasami polecany jest ocet jabłkowy, jednak nie każdy powinien go stosować).

Dolegliwości gastryczne – co robić?

Oczywiście musisz udać się do lekarza i dokładnie opisać mu, jakie występują u Ciebie problemy, po jakich produktach czujesz się gorzej lub lepiej i zgłosić się na zalecone badania. Specjalista z pewnością zarekomenduje Ci środki na złagodzenie tych dolegliwości.

Czy istnieje jednak sposób, aby przekonać się, czy masz do czynienia z nadkwasotą, czy niedokwasotą żołądka? Tutaj również zapytaj o radę lekarza. Istnieją też „domowe sposoby” na określenie poziomu kwasowości, z których bardzo popularny jest test z sodą oczyszczoną.

Należy wymieszać wodę (ok. 150 ml) z 1/4 łyżeczki sody i wypić taką miksturę na czczo. Następnie trzeba liczyć czas, po którym następuje odbicie („beknięcie”). Jeśli nastąpi ono dosyć szybko (już w trakcie picia roztworu lub wkrótce po) i tym bardziej się powtarza, może to być objaw nadkwaśności żołądka.

W przypadku prawidłowego wydzielania kwasów odbicie powinno nastąpić na ok. 2-3 minuty po spożyciu mikstury, a jeśli później, możesz mieć niedobór kwasu solnego. Po 5 minutach możesz przestać liczyć. Pamiętaj jednak, że jest to metoda alternatywna i lepiej nie traktować wyniku jako pewnego.

Jeśli po przyjęciu zaleconych przez specjalistę leków hamujących wydzielanie kwasu żołądkowego (lub stosowaniu diety), nie odczuwasz poprawy, taki stan również może być wskazówką do zmiany strategii terapeutycznej. Nie ignoruj jednak problemu, bo zaburzenia wydzielania kwasu solnego mogą prowadzić do poważnych powikłań.

Piśmiennictwo:

  1. Przybylska-Feluś M. Czy choroba refluksowa przełyku jest związana z nadkwasotą? https://gastrologia.mp.pl/lista/94812,czy-choroba-refluksowa-przelyku-jest-zwiazana-z-nadkwasota Data dostępu: 15.01.2018