Dieta to bardzo ważny element terapii i profilaktyki nadciśnienia tętniczego. Zmiana nawyków żywieniowych obejmuje ograniczenie spożycia soli i tłuszczów pochodzenia zwierzęcego. Zaleca się zwiększyć dzienne porcje warzyw i owoców. Nie można zapominać o istotnej roli, jaką w obniżeniu ciśnienia odgrywa systematyczna aktywność fizyczna.

Dieta w nadciśnieniu: ważny element terapii

Szacuje się, że nadciśnienie tętnicze dotyka nawet 30% całej populacji (1). Niestety, wysokie wartości ciśnienia przez wiele lat mogą nie dawać żadnych objawów. Pacjenci, którym nie doskwierają poważniejsze dolegliwości, nie zgłaszają się do lekarza na badania kontrolne i nie wiedzą, że choroba już się rozwija. Tymczasem nadciśnienie tętnicze, niepoddane właściwej terapii, grozi udarem mózgu, chorobą niedokrwienną serca i niewydolnością nerek.

Nadciśnienie może wynikać z innych chorób, np. nerek. Jednak najczęściej diagnozuje się tzw. nadciśnienie tętnicze pierwotne, do którego przyczynia się otyłość, nadużywanie alkoholu, niezdrowa dieta, a także czynniki genetyczne i wiek (2).

Leczenie niefarmakologiczne nadciśnienia tętniczego, które polega na zmianie stylu życia, powinno obejmować: zmianę diety wraz z redukcją masy ciała u osób z nadwagą, rzucenie palenia tytoniu, ograniczenie soli, cukrów prostych, tłuszczów nasyconych i  zwiększenie aktywności fizycznej(3).

Zasady diety obniżającej ciśnienie

Dieta w nadciśnieniu to dieta niskosodowa, która opiera się na ograniczaniu spożycia soli kuchennej (chlorku sodu) do maksymalnie pół łyżeczki soli na dobę (czyli ok. 3,8 g) (4). Dlatego powinno się wyeliminować z menu produkty, które zawierają ją w nadmiarze, np. wędzone mięso, konserwy, zupki w proszku, kiszone ogórki, żywność typu fast food. Podczas przygotowywania posiłków należy dodawać mniej chlorku sodu, a na talerzu nie wolno dosalać potraw. Warto zastępować sól kuchenną ziołami, np. majerankiem, bazylią, miętą.

Osoby, którym nie smakują dania pozbawione słonej nuty, mogą wybrać sól spożywczą potasową (chlorek potasu), która nie zawiera sodu. Pacjenci leczeni farmakologicznie powinni wcześniej skonsultować się z lekarzem.

Pacjentom stosującym dietę na nadciśnienie poleca się zwiększyć spożycie warzyw i owoców (najlepiej niskokalorycznych). Warto przyrządzać sobie 4-5 porcji dziennie surówek, sałatek (w sumie ok. 300 g) (5). Osobom, które mają zdrowe nerki, proponuje się produkty zawierające sporo potasu. Pierwiastek ten obniża ciśnienie krwi i wspomaga wydalanie soli i wody z organizmu (co sprzyja normowaniu masy ciała). Można chrupać owoce cytrusowe, jeść pomidory, ziemniaki i warzywa liściaste. Często do menu osób z nadciśnieniem włącza się warzywa i owoce bogate w witaminę C. Cenny składnik znajduje się w m.in. w porzeczkach, aronii, żurawinie i cytrusach.

Promocja zdrowego stylu życia

Dieta na nadciśnienie zaleca znaczne ograniczenie żywności zawierającej wysokie dawki cholesterolu (np. żółtka jaj kurzych) i tłuszczów pochodzenia zwierzęcego. Składniki te nie służą układowi krążenia i przyczyniają się do rozwoju miażdżycy, w której przebiegu występują wysokie wartości ciśnienia (6). Należy zrezygnować z tłustych mięs, wędlin, smalcu, masła, słoniny. Do smarowania pieczywa warto używać produktów zawierających stanole roślinne, które pomagają uregulować poziom cholesterolu we krwi, np. Benecol® z oliwą z oliwek.

Nie powinno się sięgać po pełnotłuste mleko i przetwory mleczne. Zaleca się korzystać z tłuszczów roślinnych – oliwy z oliwek, oleju sezamowego, rzepakowego. Do diety na nadciśnienie należy włączyć również ryby morskie (2 razy w tygodniu) (7). To źródła nienasyconych kwasów tłuszczowych, które obniżają poziom cholesterolu całkowitego i frakcji miażdżycowych LDL oraz sprzyjają obniżaniu ciśnienia tętniczego.

Nie wolno nadużywać napojów alkoholowych (8). Warto przyjmować dużo płynów przy czym zaleca się przede wszystkim niegazowaną wodę mineralną. Można sięgać też po napary ziołowe i niskosłodzone soki z czarnej porzeczki lub aronii. Potrawy powinno się przyrządzać metodami, które nie wymagają użycia tłuszczu (gotowanie na parze, duszenie, pieczenie w folii). Należy pamiętać nie tylko o przestrzeganiu diety obniżającej ciśnienie, ale także o regularnej aktywności fizycznej, najlepiej na świeżym powietrzu. Pacjenci, którzy długo nie ćwiczyli, powinni zacząć od intensywnych spacerów.

Bibliografia:

1. Medycyna Praktyczna, http://nadcisnienie.mp.pl/informacje/dietaiwysilek/60147,dieta-dash
2. Jw.
3. Medycyna Praktyczna, http://nadcisnienie.mp.pl/informacje/dietaiwysilek/73394,dieta-wnadcisnieniu-tetniczym
4. Medycyna Praktyczna, http://nadcisnienie.mp.pl/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58805,przyczyny-nadcisnienia
5. Medycyna Praktyczna, http://nadcisnienie.mp.pl/informacje/dietaiwysilek/73394,dieta-wnadcisnieniu-tetniczym
6. Medycyna Praktyczna, http://nadcisnienie.mp.pl/informacje/ryzyko/58839,co-to-jest-miazdzyca-i-jaki-jest-jej-zwiazek-z-nadcisnieniem-tetniczym
7. Medycyna Praktyczna, http://nadcisnienie.mp.pl/informacje/dietaiwysilek/73394,dieta-wnadcisnieniu-tetniczym
8. Jw.