Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to przewlekła choroba zapalna, w której trakcie dochodzi do niszczenia tkanek stawowych oraz zniekształceń i upośledzeń czynności stawów. (1) Schorzenie atakuje także inne układy i narządy, a do najcięższych możliwych powikłań należą udar mózgu i zawał serca. (2) Badania wykazują, że spożywanie niektórych produktów może pomóc w zapobieganiu rozwojowi choroby oraz łagodzeniu jej przebiegu – co warto uwzględnić w jadłospisie?

Dieta na reumatyzm – co jeść?

Dieta dla reumatyków opiera się na zasadach obowiązujących w diecie śródziemnomorskiej – to obecnie tzw. złoty standard, służący poprawie parametrów zdrowotnych u chorych z RZS. Znajdziemy tu oliwę z oliwek, dużo warzyw, owoców, ryb, orzechów i nasion.

Każdy, kto kiedyś próbował jej przestrzegać, wie, że potrawy diety śródziemnomorskiej są przepyszne i odbijają się pozytywnie na kondycji całego organizmu. Oto produkty, po które warto sięgać (3,4,5):

  1. Warzywa i owoce

Stanowią bogate źródło antyoksydantów, które niwelują szkodliwe działanie wolnych rodników tlenowych i wspierają odporność organizmu. Szczególnie korzystne właściwości przypisuje się truskawkom, borówkom, jeżynom, wiśniom, malinom, porzeczkom, jarmużowi, szpinakowi, brokułom, kapuście i marchwi.

Istnieje jednak teoria mówiąca, że nie wszystkie dary natury są wskazane przy RZS, a dokładniej, że warzywa psiankowate zaostrzają reumatyzm (są nimi ziemniaki, bakłażany, pomidory, papryka) – czy należy wierzyć tym doniesieniom?

Otóż obecnie nie ma twardych dowodów na szkodliwość psiankowatych, jednak na próbę można wyeliminować je na okres 2 tygodni i sprawdzić, czy nastąpiło złagodzenie objawów – jeśli tak, można zastąpić je innymi warzywami.

  1. Ryby bogate w kwasy omega-3

Jeśli masz RZS, dwa razy w tygodniu możesz pozwolić sobie na tłustą rybę morską, np. dzikiego łososia albo sardynki – są one bogatym źródłem kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3 o działaniu przeciwzapalnym.

  1. Oliwa z oliwek (z pierwszego tłoczenia), orzechy i nasiona

Łączy je obfitość występujących w nich jednonienasyconych kwasów tłuszczowych, które tak samo jak omega-3 działają przeciwzapalnie.

Oliwa zawiera dodatkowo związek o nazwie oleocanthal – badania na jego temat wykazują, że może wspomagać leczenie RZS.

  1. Nasiona roślin strączkowych

Stanowią dobre źródło błonnika pokarmowego, antyoksydantów, witamin i minerałów oraz białka roślinnego – powinna w nie obfitować nie tylko dieta jarska.

Warto wypróbować je w roli zamiennika mięsa, bo sprawdzają się świetnie jako podstawa zapiekanek, wegetariańskich kotlecików czy gulaszu.

  1. Źródła żelaza, wapnia i witaminy D

Powyższe składniki odżywcze pełnią bardzo ważną funkcję w diecie na reumatyzm. Żelazo zapobiega rozwojowi anemii, która może towarzyszyć RZS, a wapń przeciwdziała osteoporozie (witamina D wpływa pozytywnie na jego wchłanianie).

Dobrze przyswajalne żelazo znajduje się głównie w czerwonym mięsie, strączkach i zielonych warzywach liściastych, które warto łączyć z artykułami bogatymi w witaminę C, aby lepiej się przyswajało – najprostszym sposobem jest obfite posypanie dania natką pietruszki.

Wapń znajdziesz w mleku a także przetworach, serach, brokułach, szprotkach, sardynkach. Aby zapewnić sobie codzienną dawkę witaminy D, warto codziennie spacerować na słońcu przez 20 minut, a w okresie jesienno-zimowym dobrze jest sięgnąć po suplement.

Czy istnieją inne sposoby żywienia polecane przy reumatyzmie? Tak, wyniki badania sugerują skuteczność działania diety wegetariańskiej lub wegańskiej, jednak doniesienia te wymagają jeszcze potwierdzenia.

Ponadto w tym przypadku warto skorzystać z pomocy specjalisty, który dobrze zbilansuje program żywieniowy, aby nie dopuścić do niedoborów.

Chorzy z RZS powinni bezwzględnie dbać o siebie i stosować zdrową dietę. Choroba ta, poza dolegliwościami związanymi ze stawami, przyspiesza procesy miażdżycowe, co grozi ciężkimi problemami sercowymi.

Oprócz kontroli toczącego się w organizmie stanu zapalnego trzeba też zadbać o prawidłowe stężenie cholesterolu we krwi – w jego obniżeniu pomocne są m.in. produkty Benecol® ze stanolami roślinnymi. Stosowanie diety i suplementów zawsze jednak warto skonsultować ze specjalistą.

Źródło:

  1. Zimmermann-Górska I. Współczesne podejście do leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów. Alergia Astma Immunologia, 1999, 4(2), 83-90
  2. Guła Z, Korkosz M. Reumatoidalne zapalenie stawów.https://reumatologia.mp.pl/choroby/63732,reumatoidalne-zapalenie-stawow Data dostępu: 13.06.2017
  3. Tatara T, Snakowska P. Rola diety w reumatoidalnym zapaleniu stawów – przegląd systematyczny badań. Med Rodz 2015; 2(18): 70-78
  4. Wnęk D.http://dieta.mp.pl/diety/diety_w_chorobach/132476,produkty-zywnosciowe-pomocne-w-leczeniu-reumatoidalnego-zapalenia-stawowhttp://dieta.mp.pl/diety/diety_w_chorobach/132476,produkty-zywnosciowe-pomocne-w-leczeniu-reumatoidalnego-zapalenia-stawow Data dostępu: 13.06.2017
  5. Kennedy K. Nutrition Guidelines for People with Rheumatoid Arthritis.http://www.arthritis.org/living-with-arthritis/arthritis-diet/anti-inflammatory/rheumatoid-arthritis-diet.php Data dostępu: 13.06.2017