Stałe monitorowanie stanu zdrowia powinno być naszym priorytetem. Nie od dziś wiadomo bowiem, że wczesna diagnostyka znacznie zwiększa szanse wyzdrowienia w przypadku zdecydowanej większości chorób.

O ile jednak podstawowe badania krwi i moczu wykonuje się w miarę regularnie, o tyle badania hormonalne to już wyższy poziom zaawansowania. Estrogeny, FSH, prolaktyna – dlaczego należy sprawdzać ich poziom i w jakich sytuacjach robi się to najczęściej?

Jeden żeński hormon – estrogen… czy estrogeny?

Wbrew temu, co często można usłyszeć pod gabinetem ginekologicznym, nie mówi się o jednym hormonie nazywanym estrogenem, a o całej grupie żeńskich hormonów – estrogenów, do których zalicza się estradiol, estron i estriol.

To produkowane przez jajniki hormony, które sprawiają, że miesiączkujemy i którym zawdzięczamy kobiece cechy sylwetki: krągłe piersi i biodra czy smukłą talię. Poza tym estrogeny nawilżają skórę i błony śluzowe pochwy. Ich poziom obniża się wraz z wiekiem, kiedy stopniowo wygasa praca jajników.

Poziom estrogenów oznacza się zazwyczaj wtedy, gdy u pacjentki występują zaburzenia miesiączkowania – np. brak miesiączki lub bardzo nieregularne jej występowanie. Takie badanie zleca się także kobietom w okresie menopauzy, by sprawdzić, czy jajniki nadal funkcjonują.

Badanie FSH i LH

W badaniach występujące zazwyczaj w parze hormony FSH i LH, a więc hormon folikulotropowy i luteinizujący, nazywa się zbiorczo gonadotropinami. Nietrudno się więc domyślić, że oddziałują one na gonady – jajniki u kobiet i jądra u mężczyzn.

Wytwarzane są przez przysadkę mózgową, a ich główną funkcją w kobiecym organizmie jest pobudzanie jajników do wydzielania estrogenów. Hormon FSH uaktywnia się na początku cyklu miesiączkowego, LH wywołuje zaś owulację. Badanie FSH i LH wykonuje się najczęściej, gdy kobieta miesiączkuje nieregularnie lub gdy istnieje podejrzenie zespołu policystycznych jajników.

Progesteron

Progesteron jest hormonem produkowanym przez jajniki. Razem z estrogenami odpowiada za cykl menstruacyjny. Stężenie progesteronu znacznie wzrasta w drugiej fazie cyklu i jest sygnałem, że jajeczko zostało uwolnione w procesie owulacji. W związku z tym kobiety, u których nie występuje owulacja, mają zbyt niskie stężenie progesteronu we krwi.

Progesteron ma ogromne znaczenie przy staraniach o dziecko i w czasie ciąży. Odpowiada bowiem za przygotowanie błony śluzowej macicy do zajścia w ciążę, a następnie pomaga ją utrzymać. W końcowym okresie ciąży to właśnie progesteron stymuluje laktację.

Poziom progesteronu bada się u kobiet, u których występuje podejrzenie zaburzeń owulacji czy niewydolności jajników. Zleca się je także – wraz z oznaczeniem pozostałych kobiecych hormonów – w przypadku nieregularnych miesiączek.

Prolaktyna

Jak już wspomnieliśmy, progesteron przygotowuje organizm do zajścia w ciążę. Za większość zmian zachodzących w tym czasie w organizmie kobiety odpowiada jednak prolaktyna – hormon wytwarzany przez przysadkę mózgową.

Jego wysoki poziom daje organizmowi sygnał do wzrostu gruczołów sutkowych, odpowiada za odpowiedni poziom laktacji, hamuje też krwawienia miesiączkowe i owulację w okresie połogu u kobiet karmiących piersią.

Kobieta, która nie jest w ciąży, nie powinna mieć podwyższonego poziomu prolaktyny. Jeśli jednak u pacjentki obserwuje się rzadkie i skąpe miesiączki (co 2-3 miesiące) oraz zbieranie się pokarmu w piersiach, chociaż kobieta nie karmi, w diagnostyce zleca się oznaczenie poziomu prolaktyny. Przyczyną hiperprolaktynemii – podwyższonego poziomu prolaktyny we krwi – może być np. niedoczynność tarczycy.

Jeśli któryś z wymienionych problemów dotyczy także Ciebie, porozmawiaj o tym ze swoim ginekologiem.

Źródła:

  1. Nichols H. Everything you need to know about estrogen. https://www.medicalnewstoday.com/articles/277177.php. Data dostępu 16.02.2018.
  2. Sofronescu AG. Follicle-stimulating hormone (FSH). https://emedicine.medscape.com/article/2089048-overview#showall. Data dostępu 16.02.2018.
  3. Charbek E. Luteinizing hormone. https://emedicine.medscape.com/article/2089268-overview#showall. Data dostępu 16.02.2018.
  4. Malec E. Prolaktyna. Medycyna Praktyczna. https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/173861,prolaktyna. Data dostępu 16.02.2018.