W prawidłowych warunkach ilości płynów dostarczanych i wydalanych przez organizm są podobne. O przewodnieniu mówić można, jeśli w ustroju dochodzi do zatrzymania nadmiaru wody – jej znacznego nagromadzenia w przestrzeni zewnątrzkomórkowej. Stan objawia się przede wszystkim obrzękami – u jego podstaw leżeć może wiele patologii, w tym zespół nerczycowy, marskość wątroby, niewydolność nerek, niewydolność serca, a nawet zaburzenia psychiczne lub alkoholizm. (1,2)

Przewodnienie – przyczyny i objawy

Woda w organizmie to jeden z najważniejszych związków chemicznych, który tworzy środowisko umożliwiające prawidłowy przebieg reakcji chemicznych podstawowych dla życia. Błony komórkowe i różnice w stężeniach elektrolitów wewnątrz komórek pozwalają wodzie przemieszczać się między tkankami.

Jej ilość w ustroju zależy przede wszystkim od objętości wytwarzanego moczu oraz od funkcjonowania ośrodka pragnienia. Czasem jednak mechanizmy te ulegają zaburzeniom, najczęściej w wyniku stanów chorobowych lub nadmiaru przyjmowanych płynów – konsekwencją jest przewodnienie. (1)

Początkowe objawy zatrzymania wody w organizmie łatwo zbagatelizować lub powiązać z innymi stanami patologicznymi. Zwykle we wczesnym stadium przewodnienia występują mdłości, wymioty i bóle głowy.

Jednak najbardziej charakterystyczną dolegliwością są obrzęki, które w dzień najczęściej tworzą się przy podudziach i kostkach, a w czasie odpoczynku nocnego – w okolicach dolnych partii kręgosłupa. Obrzęki rozwijają się w następstwie zwiększenia przestrzeni wodnej pozakomórkowej.

U podstaw takiego stanu leży zazwyczaj wyższe stężenie sodu w organizmie. W takim przypadku do nadmiernego nagromadzenia wody w ustroju mogą przyczyniać się czynniki hormonalne lub nerwowe (aktywacja układu współczulnego). (1,2)

Przewodnienie może też wiązać się ze wzrostem ciśnienia tętniczego krwi, a nawet groźnym obrzękiem płuc, który wymaga pilnej pomocy medycznej i leczenia szpitalnego. Poważnym schorzeniom towarzyszą obrzęki obwodowe, na które cierpią m.in. pacjenci z niewydolnością serca, niewydolnością nerek czy marskością wątroby. (1,2,3)

W niektórych przypadkach przewodnienie ma gwałtowny przebieg i mogą mu towarzyszyć objawy ze strony układu nerwowego, m.in. splątanie, drgawki, a nawet śpiączka. (1,3)

Jak pozbyć się nadmiaru wody z organizmu?

U osób, u których tylko okresowo pojawia się przewodnienie małego lub średniego stopnia, zwykle wystarcza ograniczenie podaży sodu i wody, by dolegliwości ustąpiły. Należy zaznaczyć, że sód zalicza się do pierwiastków osmotycznie czynnych, a więc zwiększa ryzyko zatrzymywania wody. W profilaktyce przewodnienia duże znaczenie ma również prawidłowe nawadnianie organizmu (przyjmowanie ok. 1,5-2 l wody dziennie), które zapobiega reakcjom obronnym, tzn. obronie ustroju przed odwodnieniem poprzez nadmierne gromadzenie wody. (1,4)

W aptece można kupić środki farmakologiczne, które stabilizują poziom wody w organizmie. Poza tym należy stosować dobrze zbilansowaną, zróżnicowaną dietę z redukcją spożycia soli kuchennej (chlorku sodu). Zaleca się rezygnację z mocnej herbaty i kawy na rzecz zielonej herbaty i ziołowych naparów, np. ze skrzypu, pokrzywy lub liści mniszka lekarskiego.

Warto zwiększyć spożycie warzyw, owoców i ziół, które regulują procesy eliminacji nadmiaru wody z organizmu. Należy uwzględnić w diecie ogórki, zieloną pietruszkę, żurawinę czy truskawki.

Przewodnienie u pacjentów z chorobami przewlekłymi leczy się przede wszystkim przyczynowo – farmakoterapia w takich przypadkach może polegać na podawaniu leków moczopędnych (diuretyków).

Duże znaczenie ma również odpowiednia edukacja, dzięki której chorzy wiedzą, w jaki sposób zapobiegać nagromadzeniu się wody w organizmie (m.in. przez redukcję ilości przyjmowanych płynów). (1,4)

Źródło:

  1. Viamedica, https://journals.viamedica.pl/forum_nefrologiczne/article/view/18591/14615, data dostępu: 11.06.2017
  2. Medycyna Praktyczna, http://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.19.1.3.2.#76212, data dostępu: 11.06.2017
  3. Medycyna Praktyczna, http://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.19.1.2.1., data dostępu: 11.06.2017
  4. Medycyna Praktyczna, http://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.19.1.3.1.#76203, data dostępu: 11.06.2017