Bostonka, czyli choroba bostońska, nazywana też chorobą dłoni, stóp i jamy ustnej, to powszechna infekcja wirusowa dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Jej przebieg jest zwykle łagodny – rozpoczyna się od objawów ogólnoustrojowych, takich jak złe samopoczucie, po czym na skórze dłoni i stóp, a także na śluzówkach jamy ustnej pojawiają się pęcherzykowe wykwity. Jakie są domowe sposoby leczenia tej choroby? Kiedy niezbędna jest konsultacja z lekarzem? (1,2,3)

Przyczyny choroby bostońskiej

Choroba bostońska jest najczęściej spowodowana infekcją wirusami z gatunku Coxsackie. Jest to dość powszechny patogen, który bardzo łatwo rozprzestrzenia się w zamkniętych środowiskach, takich jak żłobek, przedszkole czy szkoła.

Do zakażenia najczęściej dochodzi na drodze kontaktu z wydzielinami osób chorych, o co nie trudno wśród małych dzieci, mających tendencję do wkładania zabawek i innych przedmiotów do jamy ustnej.

Wirus jest obecny także w kale osób zakażonych, tak więc należy bardzo dbać o higienę i zawsze przestrzegać zasady mycia rąk po każdym skorzystaniu z toalety. Większość infekcji diagnozuje się przed ukończeniem 10. roku życia. (1,2,3)

Objawy bostonki

Okres wylęgania choroby bostońskiej to około 3 do 5 dni. W pierwszym etapie pojawiają się objawy ogólnoustrojowe. Dziecko zgłasza złe samopoczucie, jest mniej chętne do zabawy, traci apetyt.

Mogą się pojawić także stany podgorączkowe lub gorączka. Po około 2-3 dniach obserwuje się stopniowe ustępowanie tych objawów, ale jednocześnie pojawiają się pierwsze zmiany skórne i na błonach śluzowych. (1,2,3)

Na śluzówkach jamy ustnej, warg i języka tworzą się zmiany o charakterze aft. Początkowo są to jedynie obszary zaczerwienienia, z czasem pojawia się pęcherzyk wypełniony treścią surowiczą, który samoistnie lub podczas jedzenia pęka, tworząc bolesną nadżerkę lub owrzodzenie.

Podobne zmiany pojawiają się na skórze dłoni i stóp, choć tam pęcherzyki nie wykazują aż tak dużej tendencji do przerywania swojej powierzchni, a stopniowo zasychają. One również są bardzo bolesne. (1,2,3)

Domowe sposoby walki z bostonką

Choroba bostońska najczęściej ma łagodny przebieg. W jej przypadku stosuje się leczenie wyłącznie objawowe, ponieważ nie istnieje skuteczna forma zwalczania przyczyny zachorowania.

Bostonka ma charakter samoograniczający, co oznacza, że po około 7-10 dniach symptomy zaczynają samoistnie ustępować, nawet bez włączenia jakiejkolwiek formy leczenia. (1,2,3)

Bostonkę leczy się praktycznie tak samo jak większość powszechnych infekcji wirusowych, np. chorobę przeziębieniową. Podstawą jest izolacja dziecka, aby nie stanowiło ono zagrożenia epidemiologicznego dla pozostałych maluchów w żłobku czy przedszkolu, ale także dla jego własnego bezpieczeństwa. Organizm jest wówczas osłabiony i podatny na kolejne infekcje.

Najważniejsze jest dbanie o nawodnienie i odżywienie dziecka, co niestety czasem może być trudne ze względu na obecność bolesnych zmian na śluzówkach jamy ustnej. Dolegliwości można łagodzić przez podawanie zimnych płynów, a także pokarmów w postaci papek.

Nawodnienie jest szczególnie istotne w przypadku występowania gorączki u dziecka, a ilość przyjmowanych płynów powinna być wówczas większa niż na co dzień. Przy wysokich wartościach gorączki, przekraczających 38°C, należy podać leki przeciwgorączkowe, takie jak paracetamol czy ibuprofen. (1,2,3)

Kiedy niezbędna jest wizyta u lekarza?

W przypadku pojawienia się jakiekolwiek niepokojącej rodziców wysypki należy zawsze skonsultować się z lekarzem, który pomoże postawić trafną diagnozę. Pamiętajmy, że u małych dzieci niektóre choroby mają przebieg piorunujący i wówczas niewłączenie na czas leczenia może skończyć się tragicznie. (1,2,3)

W przypadku znacznego rozsiewu bolesnych zmian na błonach śluzowych jamy ustnej dziecko może kategorycznie odmawiać przyjmowania płynów i posiłków. Wówczas należy rozważyć konieczność hospitalizacji celem dożylnego uzupełniania płynów, elektrolitów i glukozy. Czasem zaleca się także podawanie środków przeciwbólowych ogólnoustrojowo lub miejscowo, np. w postaci aerozoli. (1,2,3)

Źródła:

  1. Szenborn L., Choroba dłoni, stóp i jamy ustnej https://pediatria.mp.pl/choroby/chorobyzakazne/79171,choroba-dloni-stop-i-jamy-ustnej. Data dostępu: 11.05.2018
  2. Nassef C. et al., Choroba dłoni, stóp i jamy ustnej – nowe spojrzenie na znaną osutkę wirusową. https://www.mp.pl/pediatria/artykuly-wytyczne/artykuly-przegladowe/139641,choroba-dloni-stop-i-jamy-ustnej. Data dostępu: 11.05.2018
  3. Bienias W., Gutfreund K., Szewczyk A., Kaszuba A.: Zespół dłoni, stóp i ust, czyli choroba bostońska: etiologia, obraz kliniczny i terapia. Dermatologia Dziecięca 2013, 1 (5): 18-21.