Kawa – jej aromat o poranku potrafi wyciągnąć z łóżka największego śpiocha. Dzięki niej łatwej znieść nocną podróż i przetrwać jesienny, deszczowy dzień. Przez wiele lat „mała czarna” wzbudzała wyrzuty sumienia – kofeina miała nie służyć zdrowiu.

Najnowsze badania jednak nie potwierdzają tych tez. Okazuje się, że filiżanka aromatycznego napoju nie tylko poprawia nasze zdolności kognitywne – czasem może też chronić przed cukrzycą typu 2.

Wszystko wskazuje na to, że kawa nie zwiększa ryzyka wieńcowego. Brzmi obiecująco? Niestety, doniesienia naukowe na temat kawy po turecku są znacznie mniej optymistyczne. (1,2)

Kawa w badaniach naukowych – nie taki diabeł straszny?

Wyniki najnowszych badań wskazują, że zawarta w kawie kofeina nie wpływa istotnie na wzrost stężenia „złego” cholesterolu LDL, nie zwiększa też stężenia cholesterolu całkowitego.

W filiżance małej czarnej kryje się inny winowajca – diterpeny, np. kafestol i kahweol. Kłopotliwe związki uwalniają się przede wszystkim w czasie gotowania (czyli przyrządzania kawy po turecku) i w kafeteriach.

Jednak w kawie filtrowanej znajduje się znacznie mniej diterpenów; po prostu w większości zatrzymują się na bibule filtracyjnej w ekspresie do parzenia kawy. (1,2)

Kofeina to najważniejsza substancja czynna zawarta w kawie. Jej wpływ na organizm człowieka jest wielokierunkowy i bardzo zróżnicowany. Frakcje lipidowe obecne w kawie niefiltrowanej mogą zwiększać stężenie cholesterolu we krwi.

Co ciekawe, okazuje się, że reakcja na kawę i zawarte w niej związki zależy również od genów. Zaobserwowano, że osoby z wolnym metabolizmem kofeiny, które nawykowo piją kawę, są bardziej narażone na wystąpienie zawału mięśnia sercowego. (2)

Spożycie kofeiny może zwiększać insulinowrażliwość tkanek i zmniejszać ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2. Według wyników najnowszych badań spożycie kawy wiąże się z (niewielkim) zmniejszeniem stężenia „złego” cholesterolu LDL we krwi. (2)

Wydaje się, że idealnym dodatkiem do porannej (koniecznie filtrowanej!) kawy jest grzanka z chleba razowego (filiżanka zielonej herbaty to jednak lepszy wybór). Osoby, które zmagają się z podwyższonym stężeniem cholesterolu w krwi, do smarowania pieczywa mogą stosować Benecol® z oliwą z oliwek. Stanole roślinne w jego składzie pomagają obniżyć stężenie cholesterolu i wyrównać zaburzenia lipidowe.

Kawa po turecku – mała czarna z 500-letną historią

Kawa po turecku wciąż nie ma dobrej prasy. Wzrost stężenia cholesterolu, który wiąże się z jej spożyciem, nie pozwala włączyć jej do zdrowej diety, nie wspominając o diecie osób z dyslipidemią. (1)

Czy można coś powiedzieć w obronie kawy po turecku? Prawdopodobnie niewiele. Wypada jednak nadmienić, że stoi za nią długa i intrygująca historia – korzenie niezwykłego trunku sięgają czasów Imperium Osmańskiego. Dlatego kawa po turecku, jako „przejaw bogatej tradycji kulturowej, opartej na duchu wspólnotowym”, została wpisana na Listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO. (3)

Przygotowanie dobrej kawy po turecku wymaga znajomości specjalnych technik parzenia. Do jej przyrządzenia niezbędne są świeżo palone ziarna, które należy zmielić bardzo drobno – tak, by przypominały cukier puder. Domowe młynki mogą nie sprostać zadaniu, ale usługi tego rodzaju wykonują palarnie i profesjonalne sklepy z kawą. (3)

Drobno zmieloną kawę i zimną wodę gotujemy w niedużym tygielku (tzw. dżezwie). Tradycja nakazuje wsypać cukier, ale lepiej wybrać zdrowszą przyprawę. Szczypta kardamonu podkreśli aromat kawy i pozytywnie wpłynie na zdrowie – w świetle najnowszych badań kardamon wykazuje działanie przeciwnowotworowe. (3,4)

Źródła:

  1. Bojarowicz H., Przygoda M. Kofeina. Cz. I. Powszechność stosowania kofeiny oraz jej działanie na organizm. Problemy Higieny i Epidemiologii 2012; 93 (1): 8–13.
  2. Śliż D., Mamcarz A. Mała czarna – nie taka „straszna”. https://dieta.mp.pl/zasady/73407,mala-czarna-nie-taka-straszna. Data dostępu: 26.07.2018
  3. Turkish coffee culture and tradition. https://ich.unesco.org/en/RL/turkish-coffee-culture-and-tradition-00645, dostęp: 26.07.2018
  4. Wnęk D. Sposoby na jesienne chłody – cynamon, imbir i kardamon, https://dieta.mp.pl/zasady/132734,sposoby-na-jesienne-chlody-cynamon-imbir-i-kardamon. Data dostępu: 26.07.2018
PODZIEL SIĘ
Poprzedni artykułĆwiczenia na skoliozę