Olej palmowy to obecnie jeden z najbardziej kontrowersyjnych produktów spożywczych. Od lat szeroko stosowany w produkcji żywności i to co najmniej z trzech powodów: po pierwsze – jest tani, po drugie – jest trwały, po trzecie – nadaje się do obróbki kulinarnej w wysokich temperaturach. Jednak czy olej palmowy jest zdrowy?

Rodzaje i zastosowanie oleju palmowego

Olej palmowy możemy spożywać w dwóch podstawowych wersjach. Potencjalnie szkodliwy olej palmowy to przede wszystkim ten, który został poddany oczyszczaniu (rafinacji). Cechuje się on jasną barwą i lepiej go unikać, bo dostarcza samych kalorii.

Jednak olej nierafinowany, charakteryzujący się czerwonawym zabarwieniem, ma już nieco lepszą opinię specjalistów, szczególnie jako tłuszcz do smażenia i pieczenia.

Warto wiedzieć, że choć wiele płynnych olejów roślinnych słynie z bogatych wartości odżywczych, np. olej lniany, orzechowy, nierafinowana oliwa z oliwek, to podczas smażenia z ich użyciem wytwarzają się związki o działaniu rakotwórczym, a winna temu jest obfita obecność nienasyconych kwasów tłuszczowych, mało odpornych na wysokie temperatury. Olej palmowy składa się natomiast w połowie z kwasów tłuszczowych nasyconych, jest więc w tym przypadku bezpieczniejszy.(1)

Jednak nawet, jeśli nie kupujesz czystego oleju palmowego do smażenia, tłuszcz ten jest obecny w wielu gotowych produktach, jak mrożone frytki, pizza, popcorn, batoniki, czekolady, masła orzechowe, zupy w proszku, płatki. Mało tego – olej ten jest powszechnie używany w produkcji kosmetyków, np. mydeł i szamponów. Niestety, jak można się domyślić, producenci wolą sięgać po najtańszy rodzaj.(2)

Wartość odżywcza oleju palmowego

Naturalny, nierafinowany olej palmowy to nie tylko puste kalorie. Tłuszcz ten ma swoje zalety. Jedna łyżeczka (14 gramów) oleju palmowego dostarcza:

  • 114 kcal,
  • 14 g tłuszczu, z czego 7 g to tłuszcze nasycone,
  • 11% dziennego zapotrzebowania na witaminę E.

Czerwono-pomarańczowy kolor oleju wynika z obecności w nim karotenoidów, wśród których znajdziemy także beta-karoten, przekształcany w organizmie w witaminę A. Surowy olej palmowy zawiera też koenzym Q10 oraz witaminę K. Natomiast dzięki bogactwu antyoksydantów jest trwały oraz zapewnia większą trwałość produktom, które zostały nim wzbogacone.(1,3)

Kontrowersje wokół oleju palmowego

Choć niektóre właściwości oleju palmowego w wersji nierafinowanej na pewno zachęcają do stosowania go w kuchni, wyniki badań na temat jego wpływu na zdrowie, a konkretnie – układ krwionośny, nie są jednoznaczne.

Przeprowadzono eksperymenty, z których wynika, że olej palmowy pozytywnie wpływa na poziom lipidów we krwi, jednak inne badania wykazały, że tłuszcz ten może przyczyniać się do wzrostu stężenia frakcji LDL cholesterolu, nazywanej potocznie „złą”, ponieważ jest powiązana z rozwojem chorób serca. (3)

Kontrowersje nie ograniczają się do jego wpływu na zdrowie. Uprawa palm olejowych (głównie w Malezji i Indonezji) rozwija się na terenach pozyskanych poprzez dewastację lasów deszczowych, co ma fatalny wpływ na środowisko.

Wielu gatunkom zamieszkującym lasy tropikalne i tak grozi wyginięcie, czego przykładem są orangutany, a producenci oleju tylko pozbawiają je naturalnego środowiska, w którym są w stanie przeżyć.(2)

Olej palmowy – jeść czy nie jeść?

Rynek spożywczy zarzuca nas nowościami, a obecny wybór olejów jest bardzo szeroki. Olej palmowy kusi ceną, a specjaliści przyznają, że w „czystej” wersji ma wiele pozytywnych właściwości.

Jeśli nie wiesz, co zrobić z tym dylematem, pamiętaj, że:

  • olej palmowy jest często obecny w daniach gotowych, przekąskach, słodyczach, których najlepiej nie jeść wcale i to nie tylko ze względu na obecność tłuszczu tropikalnego o wątpliwej jakości,
  • olej palmowy nadaje się do smażenia, jednak tę technikę kulinarną też warto stosować od święta, bo zdrowiej jest gotować albo piec bez tłuszczu,
  • jeśli szukasz oleju, który jest odpowiedni do obróbki termicznej w wysokich temperaturach, zawsze możesz wybrać olej rzepakowy o bogatych walorach odżywczych (i bez kontrowersyjnego tła związanego z wycinką lasów deszczowych), a gdy masz podwyższony poziom cholesterolu we krwi – wypróbuj Benecol® Classic ze stanolami roślinnymi o udowodnionej skuteczności w jego obniżaniu.

Jeśli jednak masz ochotę wypróbować w kuchni olej palmowy, wybierz ten z certyfikatem RSPO, czyli organizacji, której celem jest promowanie wykorzystania dobrej jakości oleju, pochodzącego z ekologicznych i bezpiecznych dla środowiska plantacji.(4)

Źródło:

  1. Kowalska M. i wsp. Olej palmowy – tańsza i zdrowsza alternatywa. Bromatologia i chemia toksykologiczna XLV, 2012, 2, str. 171–180
  2. Nie kupuj oleju palmowego. http://www.ekonsument.pl/a654_nie_kupuj_oleju_palmowego.html Data dostępu: 28.03.2917
  3. Spritzler F. Palm Oil: Good or Bad? https://authoritynutrition.com/palm-oil/ Data dostępu; 28.03.2017
  4. RSPO (The Roundtable on Sustainable Palm Oil) – system certyfikacji oleju palmowego. http://www.iso.org.pl/uslugi-zarzadzania/wdrazanie-systemow/zrownowazona-gospodarka/rspo/ Data dostępu: 28.03.2017