Do najważniejszych czynników ryzyka rozwoju choroby niedokrwiennej serca należą zaburzenia lipidowe i nadciśnienie tętnicze. Często schorzenia te wiążą się z nadwagą i otyłością.

Ich współistnienie znacznie przyspiesza rozwój miażdżycy, zwiększając tym samym zagrożenie jej powikłaniami. Dlatego tak istotne jest postępowanie profilaktyczne, obejmujące szeroko pojęty, prozdrowotny styl życia. Lekarz decyduje o konieczności wdrożenia leczenia farmakologicznego i innych form terapii. (1,2)

Nadciśnienie tętnicze – powszechna dolegliwość

Według dostępnych danych nadciśnienie tętnicze może występować nawet u 30 proc. całej populacji (2). Stan często przez wiele lat nie daje żadnych objawów.

Nadciśnienie tętnicze może być następstwem innych chorób i stanów patologicznych, ale w większości przypadków rozpoznaje się nadciśnienie tętnicze pierwotne – u jego podłoża leżą otyłość, nieprawidłowe nawyki żywieniowe, nadużywanie alkoholu, czynniki genetyczne, a także wiek (ryzyko zachorowania wzrasta z wiekiem). (2)

Leczenie niefarmakologiczne nadciśnienia tętniczego obejmuje interwencje dotyczące zmiany stylu życia: unormowanie masy ciała, prawidłową dietę, unikanie używek (w tym palenia tytoniu) oraz systematyczną aktywność fizyczną (3).

Nadciśnienie tętnicze i zaburzenia lipidowe – razem jeszcze groźniejsze

Podwyższone stężenie cholesterolu i triglicerydów we krwi oraz nadciśnienie tętnicze to główne czynniki ryzyka choroby wieńcowej. Wyniki badań klinicznych i epidemiologicznych wskazują, że śmiertelność z powodu choroby niedokrwiennej serca jest wprost proporcjonalna do stężenia cholesterolu we krwi oraz wartości ciśnienia tętniczego. (1)

Wyniki niektórych badań dowodzą, że zaburzenia lipidowe u chorych z nadciśnieniem i podwyższonym stężeniem „złego” cholesterolu frakcji LDL mogą mieć cięższy przebieg. W tej grupie łatwiej dochodzi do uszkodzeń ścian naczyniowych, co z kolei wpływa na utrwalenie nadciśnienia. (1)

Hipercholesterolemia i nadciśnienie tętnicze upośledzają funkcję śródbłonka naczyń, przyspieszają postęp miażdżycy i zwiększają ryzyko wystąpienia związanych z nią powikłań. (1)

Dane epidemiologiczne wskazują, że w wielu przypadkach stwierdza się współwystępowanie nadciśnienia tętniczego, dyslipoproteinemii (zwiększone stężenie triglicerydów, zmniejszone stężenie „dobrego” cholesterolu HDL), upośledzonej tolerancji glukozy, cukrzycy typu 2 lub otyłości brzusznej. Współistnienie takich patologii to tzw. zespół metaboliczny. (1)

Zaburzenia lipidowe częściej występują u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym niż u osób, u których stwierdza się prawidłowe wartości ciśnienia tętniczego. (1)

Nadciśnienie plus dyslipidemia – co robić?

Zalecenia dietetyczne dla osób z zaburzeniami lipidowymi i nadciśnieniem tętniczym obejmują redukcję spożycia soli kuchennej (chlorku sodu) – do maksymalnie 3,8 g dziennie (czyli ok. pół łyżeczki). (4).

Nie wolno zapominać, że sól jest częstym dodatkiem do wielu produktów spożywczych; jej znaczne ilości zawierają np. wędzone ryby, wędzone mięso, kiszone ogórki, kiszona kapusta, konserwy, zupki typu instant, żywność typu fast food.

Należy zwiększyć udział warzyw i owoców w diecie – zaleca się spożywać porcję do każdego posiłku. Osoby, które nie mają problemów z nerkami, powinny włączyć do jadłospisu produkty bogate w potas. Potas pomaga obniżyć ciśnienie krwi oraz pozbyć się nadmiaru soli i wody z organizmu. (3)

Należy ograniczyć spożycie tłuszczów pochodzenia zwierzęcego, w tym cholesterolu – unikać nie tylko tłustych mięs, wędlin, smalcu, masła czy słoniny, ale też pełnotłustego mleka i przetworów mlecznych (4).

Do smarowania pieczywa można stosować Benecol® z oliwą z oliwek ze stanolami roślinnymi w składzie, które pomagają uregulować gospodarkę lipidową organizmu i zmniejszyć poziom cholesterolu.

Warto sięgać po tłuszcze roślinne (w umiarkowanych ilościach), jak oliwa z oliwek, olej sezamowy, sojowy, rzepakowy. Dieta na nadciśnienie powinna uwzględniać również ryby morskie (2 razy w tygodniu).

Ryby dostarczają nienasycone kwasy tłuszczowe, które zmniejszają stężenie cholesterolu całkowitego i „złego” cholesterolu LDL oraz ułatwiają unormowanie wartości ciśnienia tętniczego. Należy przyjmować dużo płynów (przede wszystkim niegazowaną wodę mineralną). (3)

Źródła:

  1. Gnacińska M., Zdrojewski T., Wierucki Ł. et al. Dyslipidemia a nadciśnienie tętnicze. Nadciśnienie Tętnicze 2004; 8 (2): 97–102
  2. Malczewska-Malec M., Wnęk D. Dieta DASH. http://nadcisnienie.mp.pl/informacje/dietaiwysilek/60147,dieta-dash. Data, dostępu: 18.05.2018
  3. Posadzy-Małaczyńska A., Głuszek J. Dieta w nadciśnieniu tętniczym. Dieta i aktywność fizyczna Dieta w nadciśnieniu tętniczym. http://nadcisnienie.mp.pl/informacje/dietaiwysilek/73394,dieta-wnadcisnieniu-tetniczym. Data dostępu: 18.05.2018
  4. Rewiuk K., Gąsowski R. Przyczyny nadciśnienia. http://nadcisnienie.mp.pl/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58805,przyczyny-nadcisnienia, dostęp: 18.05.2018