Otyłość to termin, który odnosi się do magazynowania nadmiernej ilości tkanki tłuszczowej przez organizm. Wzrost masy ciała jest konsekwencją zbyt dużej podaży energii – czyli kalorii dostarczanych z dietą) w stosunku do zapotrzebowania organizmu.

Otyłości często towarzyszą zaburzenia lipidowe (zwłaszcza hipercholesterolemia – zwiększenie stężenia cholesterolu we krwi). Osoby otyłe są obarczone wyższym ryzykiem rozwoju zespołu metabolicznego oraz powstawania zakrzepów w naczyniach, częściej zapadają na choroby układu sercowo-naczyniowego i cukrzycę typu 2. (1,2)

Otyłość – epidemia XXI wieku

Poziom wiedzy na temat otyłości i jej konsekwencji jest wciąż znikomy. Konieczne są liczne, kompleksowe programy edukacyjne nt. tej epidemii XXI wieku – choroby, z którą można (i trzeba!) walczyć. Nie łudźmy się – otyłość wywiera niekorzystny wpływ na cały organizm i nie ustąpi samoistnie.

Warto przypomnieć, że zadanie komórek tłuszczowych (adipocytów) polega nie tylko na magazynowaniu energii; ich rola obejmuje również wytwarzanie hormonów – produkcję i uwalnianię do krwi związków, które odpowiadają za rozwój insulinooporności.

Insulinooporność natomiast zwiększa ryzyko zaburzeń lipidowych (w tym hipercholesterolemii), a także miażdżycy, cukrzycy typu 2, nadciśnienia tętniczego i choroby wieńcowej. (1,2)

Istotne jest również rozmieszczenie tkanki tłuszczowej – podkreśla się, że wyjątkowo niekorzystny wpływ na rokowanie i ryzyko sercowo-naczyniowe ma otyłość brzuszna, którą rozpoznaje się na podstawie obwodu pasa (≥80 cm u kobiet i ≥94 cm u mężczyzn).

Wyniki badań epidemiologicznych dowodzą, że otyłość zwiększa chorobowość i śmiertelność. (1,2)

Warto wiedzieć, że ocenę nadwagi lub otyłości ułatwia wskaźnik masy ciała BMI (body mass index), którego wzór przedstawia się następująco:

BMI = masa ciała (kg) : wzrost2 (m2).

Przy czym BMI od 18,5 do 24,9 oznacza prawidłową masę ciała; powyżej 25 zaczyna się nadwaga, a od 30 należy mówić o otyłości. (1)

Profil lipidowy w otyłości

Zaburzenia gospodarki lipidowej u osób otyłych mogą przejawiać się nieprawidłowym stężeniem cholesterolu całkowitego, jego frakcji LDL, frakcji HDL i/lub trójglicerydów. Patologie tego rodzaju rzadko mają charakter izolowany – najczęściej towarzyszy im wiele innych zaburzeń. (2)

Co prawda, dyslipidemie są charakterystyczne dla otyłych pacjentów, jednak można je skutecznie leczyć. Prawidłowa terapia zaburzeń lipidowych jest ważnym elementem profilaktyki miażdżycy i związanych z nią następstw (głównie chorób układu krążenia). (2)

W większości przypadków otyłość współwystępuje z hipercholesterolemią (zwiększonym stężeniem „złego” cholesterolu LDL i trójglicerydów), a także z tzw. aterogenną dyslipidemią, która przebiega ze wzrostem stężeń trójglicerydów, obniżeniem stężenia „dobrego” cholesterolu HDL oraz wzrostem w osoczu miażdżycorodnych (małych i gęstych) cząsteczek cholesterolu frakcji LDL (prowadzących do uszkodzeń śródbłonka naczyń i przyspieszających rozwój miażdżycy). (2)

Zmiana stylu życia – pierwszy krok do zdrowia

Wyniki badań wykazują, że zmiana stylu życia na prozdrowotny (w tym zmiana diety) może stanowić istotne wsparcie dla terapii zaburzeń lipidowych. Osoby, u których stwierdzono podwyższone stężenie cholesterolu całkowitego i frakcji cholesterolu LDL powinny ograniczyć spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych oraz zwiększyć podaż błonnika pokarmowego.

Zaleca się zrezygnować z tłustych wędlin, mięs, smalcu i masła. Do smarowania pieczywa można stosować Benecol® z oliwą z oliwek – w jego składzie znajdują się cenne stanole roślinne, które pomagają uregulować gospodarkę lipidową organizmu i obniżyć poziom cholesterolu. (2,3)

Oczywiście, zalecenia w dyslipidemiach obejmują również unormowanie masy ciała, unikanie alkoholu, cukrów prostych i disacharydów.

Duże znaczenie ma systematyczna (najlepiej codzienna) aktywność fizyczna, dostosowana do indywidualnych możliwości organizmu i aktualnego stanu zdrowia. Dobry wybór stanowią m.in. długie, intensywne spacery i marsze. (2)

Źródła:

  1. Kopeć G. Otyłość i jej konsekwencje. https://chorobawiencowa.mp.pl/zapobieganie/62078,otylosc-i-jej-konsekwencje. Data dostępu: 18.05.2018
  2. Wnęk D. Konsekwencje otyłości. https://dieta.mp.pl/otylosc/115230,konsekwencje-otylosci. Data dostępu: 18.05.2018
  3. Wnęk D. Cholesterol. http://dieta.mp.pl/zasady/117035,cholesterol. Data dostępu: 18.05.2018