Dieta niskowęglowodanowa budzi wiele kontrowersji. Zgodnie z nazwą, jej istotą jest znaczna redukcja spożycia węglowodanów. Zdaniem jej orędowników, to skuteczny sposób na poprawę metabolizmu; metoda, która zmusi organizm do wykorzystywania tkanki tłuszczowej w charakterze głównego źródła energii (zamiast zasobów glukozy).

Co warto wiedzieć o dietach ubogowęglowodanowych? Czy bezcukrowe menu to na pewno dobry wybór? (1,2)

Tłuszcz zamiast węglowodanów?

Najczęściej dieta niskowęglowodanowa stosowana jest jako dieta odchudzająca, która pomaga unormować masę ciała. U jej podstaw leży przekonanie, że nadwadze i otyłości towarzyszy nadmierne spożycie węglowodanów. Dlatego postuluje się ich eliminację.

Jedną z najbardziej znanych diet niskowęglowodanowych jest tzw. dieta Atkinsa, która nie zyskała uznania w środowisku medycznym. (1,2)

Dieta Atkinsa próbuje zastąpić węglowodany większym spożyciem tłuszczu. Konsekwencją takiego postępowania jest redukcja apetytu, która ułatwia stosowanie się do zaleceń żywieniowych.

Wśród zalet diety wymienia się uregulowanie gospodarki węglowodanowej organizmu (w tym unormowanie stężenia glukozy). Dieta niskowęglowodanowa może zapobiegać też gwałtownym wyrzutom insuliny do krwi. (1,2)

Dieta Atkinsa – początkowe fazy i ubytek wagi

Dieta Atkinsa obejmuje cztery fazy. Pierwszy etap trwa co najmniej 2 tygodnie – w tym czasie waga powinna zacząć spadać. Ogranicza się spożycie węglowodanów do (maksymalnie) 20 g netto dziennie. (Wartości netto otrzymuje się, odejmując ilość błonnika pokarmowego od całkowitych ilości węglowodanów). (1)

W pierwszej fazie diety niskowęglowodanowej można spożywać 3-5 posiłków dziennie, przy czym odstępy między kolejnymi posiłkami nie powinny trwać dłużej niż 6 godzin. Do każdego posiłku podaje się mięso, na liście produktów zakazanych nie ma masła ani olejów roślinnych. Należy nawadniać organizm; każdego dnia powinno się pić wodę mineralną i herbatki ziołowe.

Można też (w granicach rozsądku) włączać do menu czarną herbatę lub kawę (z kofeiną lub bez). Pierwszy etap przebiega z dużą utratą masy ciała, jednak specjaliści podkreślają, że spektakularne efekty wynikają przede wszystkim z utraty wody. (1)

W drugiej fazie diety Atkinsa waga nadal spada, jednak wolniej niż w pierwszej fazie. W tym czasie stopniowo zwiększa się podaż węglowodanów – na początku dopuszcza się spożycie 25 g netto, podnosząc dawkę co tydzień (o 5 g).

Jadłospis dozwolony w drugiej fazie uwzględnia wszystkie produkty dopuszczane w fazie pierwszej. Lista produktów wydłuża się o kolejne pozycje: można chrupać orzechy, ziarna, sięgać po wybrane owoce, np. jagody, truskawki, maliny, melony. (1)

Również w trzeciej fazie diety ubogowęglowodanowej ubywa kilogramów, jednak waga spada już znacznie wolniej niż podczas etapu pierwszego czy drugiego. Rośnie spożycie węglowodanów (o 10 g tygodniowo).

W menu pojawiają się nieduże porcje ziemniaków, marchwi, nasion roślin strączkowych. Wolno jeść banany, jabłka, kiwi, śliwki, brzoskwinie, mango i wiśnie. Do posiłku można dodać pół szklanki płatków owsianych lub brązowego ryżu. (1)

Czwarty etap diety Atkinsa nie wprowadza już zmian żywieniowych, zaleca natomiast regularną, umiarkowaną aktywność fizyczną. Można trenować 5-6 razy w tygodniu przez ok. 30 minut. (1)

Dieta niskowęglowodanowa – propozycja dla każdego?

Dieta niskowęglowodanowa zwiększa ryzyko kwasicy ketonowej i niekorzystnie modyfikuje profil lipidowy. Uważa się, że taki model żywienia może odpowiadać za wzrost stężenia „złego” cholesterolu LDL, spadek stężenia „dobrego” cholesterolu HDL oraz przyczyniać się do zwiększenia stężenia triglicerydów krwi.

Poza tym menu, które istotnie zwiększa spożycie tłuszczów i białek, stanowi duże obciążenie dla nerek, może zwiększać ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego i incydentów zakrzepowych. (1)

Diety, które eliminują lub mocno redukują spożycie całych grup produktów, zawsze grożą niedoborami pokarmowymi, w tym niedoborami witamin i składników mineralnych. Osoby, które rozważają rozpoczęcie diety niskowęglowodanowej, powinny koniecznie swoją decyzję przedyskutować z lekarzem. (1,2)

Źródła:

  1. Paszek U., Wnęk D. Dieta Atkinsa, https://dieta.mp.pl/diety/diety_alternatywne/63650,dieta-atkinsa. Data dostępu: 22.07.2018
  2. Reguła J. Charakterystyka i ocena wybranych diet alternatywnych. Forum Zaburzeń Metabolicznych 2013; 4 (3): 115–121